Hoogspanning onder controle

Een groot, zwart scherm met een wirwar van lijnen tussen knooppunten en — heel centraal — een cijfer: 49,98. We bevinden ons in het controlecentrum van Elia, een cruciale werkplek voor het vermijden van black-outs en het opstarten van afschakelplannen. Het controlecentrum is niet gehuisvest in de hoofdzetel van Elia aan de Keizerslaan in Brussel, maar wel in het operationele hart van het bedrijf vlak bij het station van Schaarbeek. Van daaruit beheert en monitort Elia het Belgische hoogspanningsnet.

“We staan in voor het transport van de elektriciteit van bij de producenten naar de distributienetbeheerders en de grote ondernemingen die rechtstreeks op ons net zijn aangesloten”, verduidelijkt woordvoerster Barbara Verhaegen. Een constant evenwicht tussen vraag en aanbod van elektriciteit is daarbij cruciaal. Als een centrale onverwacht uitvalt, moet Elia dat snel kunnen opvangen door bijvoorbeeld elders een centrale op te starten of door grote industriële gebruikers kort even af te sluiten.

Dat brengt ons terug bij het scherm en het cijfer. Het scherm schematiseert het hoogspanningsnet, met hoogspanningslijnen en -posten en productiecentra zoals Doel en Tihange. Het cijfer weerspiegelt het evenwicht tussen vraag en aanbod. Alles tussen 49,8 en 50,2 is ‘normaal’. Bij 50 zijn het aanbod van en de vraag naar elektriciteit in continentaal Europa perfect in balans.

De systeemoperator en de systeemingenieur, de permanente bemanning van het controlecentrum, volgen dit continu en dag en nacht op. Een shift duurt gemiddeld 8 uur. In de namiddag krijgen ze het gezelschap van een planningingenieur, die de energiebehoeften en -productie voor de volgende dag inschat. Het team in het controlecentrum waakt ook over de veiligheid van het netwerk, meer dan 8000 kilometer hoogspanningskabels en ondergrondse lijnen.